کتیبه سنگی دره مسک، واقع در روستای مِسک از توابع شهرستان درمیان در استان خراسان جنوبی، یکی از منحصر به فردترین اسناد تاریخی باقیمانده از دوران ایلخانی است. این اثر نه یک نقاشی، بلکه یک سنگنوشته متنی با ارزش فوقالعاده است که روایتگر مستقیم یک واقعه مهم سیاسی و نظامی در منطقه قهستان است.
معرفی رسمی روستای مسک: نگین تاریخی در دل خراسان جنوبی
روستای مسک، از توابع بخش مرکزی شهرستان درمیان در استان خراسان جنوبی، به عنوان نگین تاریخی در دل خراسان جنوبی – لقبی شایسته برگرفته از غنای تمدنی و موقعیت استراتژیک آن در قلب کویر سرسبز خراسان – شناخته میشود. این روستای کهن، با ریشههایی عمیق از دوران پیش از اسلام تا صفویه و میانه اسلامی، در فاصله حدود ۳۵ کیلومتری مرکز شهرستان درمیان و ۷۵ کیلومتری بیرجند واقع است. با دسترسی آسان از مسیر بیرجند–درمیان، مسک همچون نگینی درخشان در کویر خراسان میدرخشد؛ روستایی سرسبز با آب و هوایی معتدل و دلانگیز، که ساکنان خونگرم و مهماننواز آن، سنتهای کهن را با شور و اشتیاق پاس میدارند و سفری آرام به عمق تاریخ و طبیعت بکر را به ارمغان میآورند. آثار تاریخی و میراث فرهنگی مسک، شاهد شکوفایی فرهنگی و دفاعی از قرون میانه اسلامی تا صفویه، میزبان گنجینهای از آثار باستانی است که هر یک، گواهی بر عمق تمدنی منطقه قهستان به شمار میروند: قلعه باستانی مسک (دوره صفویه، بانی: میرزا صادق)، بنایی مستحکم با پلان چهارضلعی، ۹ برج دفاعی، دروازه ورودی باشکوه و فضاهای معماری داخلی شامل طاقها، درگاهها، بخاریهای دیواری، اتاقها و دالانها؛ سنگنوشته رمزی بر سر در، آن را به عنوان «دژ استوار» و «مأمن متین» توصیف میکند و بر اهمیت استراتژیک روستا تأکید دارد. قلعه کوه مسک، بنایی تدافعی و کهن بر فراز تپههای غرب روستا، مربوط به قرون میانه اسلامی تا صفویه، که نمادی از استحکامات باستانی است و هنوز ثبت ملی نشده. سنگنگارههای تاریخی دره مسک (دو سنگنگاره پیشااسلامی)، صحنههایی از زندگی و آیینهای باستانی را بر سینه سنگها به تصویر کشیده و لایههای تمدنی کهن را بازتاب میدهد. کتیبه فتح قهستان (دوره ایلخانی، ۷۰۵ هجری قمری)، روایتی از تصرف قهستان توسط امیر موالی (بنیانگذار خاندان مولاییان، با حمایت ایلخانیان) و قتل شاه علی (شمسالدین علی، فرزند ملک نصیرالدین سیستانی)؛ این کتیبه، اهمیت مسک را در تحولات سیاسی قهستان برجسته میسازد و حکایت از حکومتی پایدار مولاییان (تا ۷۹۵ هجری) دارد. قبرستانهای قدیمی، شامل قبرستان گبرها (آثار زرتشتیان با قدمتی پیش از اسلام) و قبرستان مسلمانان، با سنگقبرهای حجاریشده و روایات محلی از «گبرنشینها» – ساکنان زرتشتی یا پناهندگان دوران گذار به اسلام – که حافظه جمعی روستا را غنی میکنند؛ آثاری از دوره تیموری نیز در آن کشف شده. مساجد میرو (میراب) – کوچکترین مسجد روستا با مساحت حدود ۱۲ متر مربع – و جامع مسک (بیش از ۲۰۰ سال قدمت)، جلوهگاه معماری سنتی و ایمان عمیق مردمان. حمام تاریخی، قنات مسک و ۹ آسیاب آبی قدیمی، شاهکارهای مهندسی سنتی که پایداری سکونتگاههای کهن را به نمایش میگذارند. محصولات کشاورزی و طبیعت بکر به عنوان یکی از قطبهای کشاورزی خراسان جنوبی، مسک غنی از محصولات مرغوب و ارگانیک است: زرشک و زعفران (اقلام استراتژیک و صادراتی با عطر و طعم بینظیر)، گل محمدی (برای تولید گلاب و اسانس)، بادام، زردآلو، سیب و گردو؛ در فصل برداشت، باغها منظرهای رنگارنگ و دلانگیز از بهشت کویر را رقم میزنند. دره مسک، با طبیعت سرسبز، چشمههای زلال و مناظر کوهستانی بکر، یکی از بهترین مکانهای تفریحی است؛ ایدهآل برای پیادهروی، پیکنیک و تنفس هوای پاک، که گردشگران را به سفری آرام در دل طبیعت دعوت میکند. آیینها و سنتهای اصیل فرهنگ مسک، آکنده از آیینهای کهن و مردمی است که نسلبهنسل پاس شده و هویت روستا را زینت میبخشد: مراسم زرده بهدر (خردادماه)، آیینی باستانی برای دفع آفت زنگ گندم؛ زنان روستا با لباسهای محلی، ترانه و نیایش در مزارع گرد میآیند تا برای برکت محصول دعا کنند – ثبت ملی در سال ۱۳۹۷. جشن نوروزگاه مسک، از آیینهای شاد و رنگارنگ با موسیقی محلی، بازیهای بومی، نمایشهای آیینی و دستافشانی بهار، که در محوطه قلعه برگزار میشود و جلوهای زنده از فرهنگ خراسانی را به نمایش میگذارد. مسک، جایی که دیوارهای خشتی قهستان، روایات مولاییان و گبرنشینها، و عطر زعفران و زرشک، نفس تاریخ را زنده نگه میدارند؛ دعوتی رسمی و دلنشین برای تجربهای فراموشنشدنی از اصالت ایرانی در قلب خراسان.
روستای «مِسک» در دهستان میاندشت شهرستان «دُرمیان» استان خراسان جنوبی واقع شده است. این روستا با طبیعت کوهستانی چشمنواز و معماری خشتی، جلوهای از اصالت روستاهای ایرانی است. کوچههای باریک، دیوارهای کاهگلی و مردمانی صمیمی، زیبایی این روستا را دوچندان کرده است. از جاذبههای برجسته این روستا، قلعه تاریخی «مِسک» است؛ بنایی خشتی با معماری سنتی که نمادی از هویت مردم منطقه است. در نزدیکی بافت روستا نیز قلعهای مخروطی شکل به چشم میخورد که گرچه دیوارهای داخلیاش فرو ریخته، اما از دور همچنان نمایی باشکوه دارد. مسجد جامع، با قدمتی بیش از ۲۰۰ سال و مسجد «میرو»، کوچکترین مسجد با فضایی ساده که جایگاهی ویژه در دل اهالی دارد از جاذبههای گردشگری این روستا است. جشن زرده (مراسم سنتی دفع آفات زرده گندمزارها) نیز یکی آیینهای خاص این روستاست؛ جشنی رنگارنگ و پرشور که با پوشش محلی و موسیقی سنتی برگزار میشود. در این جشن، غذای سنتی آش «غَلوُر» پخته میشود؛ ترکیبی از گندم، حبوبات و سبزیهای کوهی که با مشارکت جمعی زنان، آماده میشود که نشاندهنده همدلی و فرهنگ جمعگرای مردم «مِسک» است.
ادامه در سایت خبرگزاری ایسنا
کرم سرشاخه خوار این قاتل خاموش درختان میوه امان کشاورزان روستای مسک را بریده، زحمت کشید چند ساله مردم با وجود این کرم در حال نابود شدن هست.
در یک درخت بیش از ده ها کرم سرشاخه خوار شاخه های درختان به خصوص بادام و زردآلو را دارند نابود می کنند، از شاخه های کوچک و بالای درخت وارد میشوند و شروع به خوردن بافت میانی درخت میکنند، با یک باد یا دست زدن ساده شاخه از تنه جدا شده و شکلی شبیه یک لوله قابل مشاهده هست.
میراث مسک
درکوب مردانه یا چکش راست
درکوب زنانه سمت چپ یا حلقه
منازل قدیم مسک
جزئیات در کانال میراث روستای مسک
https://t.me/mirasmask
چرخ حَلَجی.
یادگار گذشتگان.
ساخت در روستای مسک.
کار این ابزار جداکردن پنبه از دانه بوده است.
https://t.me/mirasmask
https://s2.picofile.com/file/7914210107/mask1090.jpg
تصویر شماره یک
تصویر شماره دو
تصویر شماره سه
تصویر شماره چهار
تصویر شماره پنج
یکی از آیینهای سنتی و کهن خراسان جنوبی در ماه محرم مراسم «علم بندان» یا «عقد علم» است که با بیش از ۱۰۰ سال قدمت نشانی از دلدادگی مردم این مرز و بوم به اهل بیت (ع) و سید و سالار شهیدان محسوب میشود.
برافراشته شدن علمهای حسینی در جای جای این سرزمین آغازی بر سوز دلها و همنوایی با کاروان عشاق کربلا است که مردم روستای مسک نیز هر سال در ظهر روز سوم محرم با شرکت در مراسم «علم بندان» آماده عزای امام حسین (ع) میشوند.
علم مهمترین وسیله در اجرای مراسم سوگواری محرم به شمار میرود و در هر یک از نقاط استان هر یک از علم ها را به نشانه امام حسین (ع) و اصحابش نامگذاری کرده و هر علم را نمادی از آن شخصیت میپندارند.
روز علم بندان مردم را به وسیله چاووشی خوانی یا اعلام از بلندگو آگاه میسازند و پس از جمع شدن مردم، بزرگان و سادات محل لباسها، دستمال، پارچهها و توغ علم را میبندند و در حین کار اسپند دود میکنند، یک نفر چاووشی میخواند و دیگران صلوات میفرستند.
در مسک از ظهر روز سوم محرم تا پایان مراسم عزاداری در عصر عاشورا، علمگردانان علمها را به درب منازل تمام همشهریان می برند و برای صحت و سلامتی اهالی منزل و شادی مردگان آنان فاتحه میخوانند و صاحبان منازل نذری توزیع می کنند.
آیین علم بندان سال ۱۳۹۱ در فهرست میراث معنوی کشور (ناملموس ) به ثبت رسید.
منبع: ایرنا خراسان جنوبی
اِنَّما یَعمرُ مَسجد الله مَن آمَنَ بالله وَالیومِ الآخِر.
(سوره توبه_ آیه 18)
با سلام
به حول و قوه الهی و کمک خیرین محترم کار مرمت و بازسازی فضای داخل مسجدجامع روستا ( گچ کاری ، کف سازی و سیستم برق ) برای برگزاری مراسمات محرم الحرام در حال آماده سازی می باشد انشاالله که به زودی مورد بهره برداری عاشقان و عزادارن اباعبدالله الحسین علیه السلام قرار گیرد.
ضمن اینکه تقدیر و تشکر میکنیم از همه عزیزانی که ما را در این راستا با نیات خیر یاری کردند از همه همشهریان که همیشه در این امورات همکاری و کمک می کنند استدعا دارد به هر نحوی که امکان دارد کمافی سابق ما را یاری فرمائید. اجرکم عندالله
شماره کارت و حساب مسجد جامع برای واریز کمک های نقدی :
شماره کارت : ۵۸۵۹۸۳۷۰۰۶۳۵۷۶۹۹
شماره حساب : ۴۷۳۰۷۰۳۹۱
نزد بانک تجارت شعبه بازار بیرجند
جهت مشاهده تصاویر کلیک کنید: یک-دو-سه-چهار-پنج-شش-هفت-هشت
روستاي مسك از روستاهاي خراسان جنوبي شهرستان درميان بخش میاندشت ميباشد. فاصله تا مركز استان 70km مي باشد .
